كتاب اول : آگاتارخيد كنيدى ، آپولودور آتنى ، كادموس ملطى « 1 » ، كتزياس ، افوروس « 2 » ، هكاته ابدرى ، هكاته ملطى « 3 » ، هلانيكوس « 4 » ، هرودوت ، ماتريس تبايى « 5 » ،

--> ( 1 ) . ( CadmosdeMilet ) ؛ مورخ يونانى ابتداى سده‌ى ششم پ . م . وى تاريخ پيدايش شهر ملطيه و شهرهاى ايونى را به نثر نوشت و با نگارش اثر خود ، تاريخ را از افسانه جدا كرد . ( 2 ) . ( Ephorus ) ؛ افوروس از مردم كيمه ( Cyme ) واقع در آسياى صغير بود . وى بين سال‌هاى 408 تا 405 پ . م تولد يافت و هنگامى كه اسكندر در آسيا بود ، وفات يافت ( حدود 330 پ . م ) . وى يكى از شاگردان ايسقراط معروف بود و در درس‌هاى سخنورى وى شركت مىجست ؛ اما به نظر در اين هنر پيشرفت چندانى نداشته است و گفته مىشود به پيشنهاد ايسقراط به نوشتن آثار تاريخى روى آورد . حاصل كار و تلاش وى در اين حوضه ، نگارش نخستين تاريخ جهان تحت عنوان Historia در 29 كتاب است كه با بازگشت هراكليدها ( Heraclidae ) به پلوپونز به منزله‌ى نخستين رويداد مستند تاريخى آغاز مىشود و اگر عمرش وفا مىكرد ، دنباله‌ى تاريخ خويش را تا تصرف و تسخير نهايى پارس مىآورد . پسرش دموفيلوس ( Demophilus ) اثر پدرش را ويرايش كرد و كتاب سىام را بدان افزود . هر كتاب افوروس ، مستقل و داراى عنوان و مقدمه‌اى جداگانه بود . اين اثر تقريبا به طور كامل از بين رفته و تنها قطعاتى از آن را مىتوان در نوشته‌هاى ديودور يافت . از اندك قطعات بازمانده از اين اثر چنين برمىآيد كه افوروس با نگاهى انتقادى از منابع و نوشته‌هاى مورخين پيش از خود سود مىجسته و از اين‌رو ، اثرش بسيار ستوده و خوانده مىشد . استرابون اهميت بسيارى به پژوهش‌هاى جغرافيايى وى داد و او را به خاطر جدا كردن حوضه‌ى تاريخ از حوضه‌ى جغرافيا تحسين كرده است . شيوه‌ى نگارش افوروس در برخى موارد پرتكلف و تصنعى بود ؛ گاه تأثير سخنورى را فداى واقعيت تاريخى مىكرد . براى مطالعه‌ى بيشتر درباره‌ى افوروس ر . ك به : ( 3 ) . ( HecateedeMilet ) ؛ مورخ و جغرافىدان اهل ايونى سده‌ى چهارم پ . م . او به سفر و آداب و رسوم مردمان مختلف علاقه‌مند بود و از سراسر شاهنشاهى پارس ديدار كرد و يادداشت‌هاى خود را تحت عنوان سفر به دور دنيا چاپ كرد . وى همچنين در اثرى با عنوان شجره‌نامه‌ها كه در آن تاريخ كهن يونان را به اختصار شرح داد ، براى نخستين بار كلمه‌ى تاريخ را در معناى تحقيق به كار برد . ( 4 ) . ( Hellanicos ) ؛ مورخ يونانى هم‌عصر هرودوت . وى آثارى درباره‌ى بربرها و تاريخ پارس نوشت . همچنين وى نويسنده‌ى نخستين تاريخ آتن تحت عنوان اتيس ( Atthis ) است . ( 5 ) . MatrisdeThebes